29
آبا

سندرم خستگی مزمن

دکتر ری پرین (Ray Perrin) از مرکز علوم بهداشتی و دانشکده پزشکی دانشگاه منچستر انگلیس در ماه ژانویه طی نامه ای به سردبیر مجله اورژانسهای بهداشت عمومی الزوییر (Elsevier public health emergency collection) به عارضه مهمی در مورد ویروس کووید-19 اشاره کرد. او گفت مانند آنچه پیشتر در بیماری سارس دیده ایم در کووید-19 شاهد سندرم خستگی مزمن بعد از بهبود از بیماری هستیم. این مشکل بعد از حمله بیماری سارس در اعضای کادر درمان دیده شد و حتی گاه به مدت 20 ماه مانع از بازگشت مبتلایان به محل کار شد. در مورد ویروس کووید-19 نیز همچون دیگر کروناویروس ها، سندرم خستگی مزمن در بهبودیافتگان مشاهده شد. کروناویروس ها سبب سندرم خستگی مزمن یا میالژیک انسفالومیالیتیز می شوند. این سندرم با خستگی پایداری که با استراحت بهبود نمی یابد، ضعف عضلانی منتشر، علایم افسردگی و خواب ناراحت و غیرترمیمی مشخص می شود. مطالعات نشان داده است که کرونا ویروس از طریق مسیر بویایی، از سد خونی-مغزی می گذرد. ویروس در این مسیر، درناژ لنفاوی مغز را مختل می کند. یکی از مهمترین مسیرهای درناژ لنفاوی مغز از طریق فضای اطراف عصب بویایی در سطح کریبری فورم مخاط بینی است. ویروس با اثر بر این مسیر، موجب انوسمی و نابویایی در بیماران کووید-19 می شود. این آسیب باعث تولید فاکتورهای ضدالتهابی در مغز می شود و همین فاکتروها در سیستم اعصاب مرکزی موجب آسیب عصبی در  بخش های مختلف مغز و علایم ناشی از آن می شود. برای مثال با اثر بر هیپوتالاموس می تواند تب بالا و بی نظمی سیکل خواب و بیداری و اختلال شناختی ایجاد کند.

درمان شامل کمک به بهبود تخلیه سیستم لنفاتیک مرکزی و بهبود فعالیت و تحرک و کاهش التهاب نخاعی و بهبود تون سیستم عصبی سمپاتیکی است.

به نظر می رسد مداخله زودهنگام  و درمانهای حمایتی در انتهای فاز حاد کووید-19 از بروز سندرم خستگی مزمن و عوارض طولانی مدت آن بکاهد.